Diyabet ameliyatı; yalnızca Tip 2 diyabet rahatsızlığına sahip kişilere uygulanan bir operasyondur. Bu ameliyatta amaç, kişinin vücudunda insülinin verimli bir şekilde kullanılabilmesini sağlamak, yani insülin hormonunu dengelemektir.

Hastada insülin vardır ancak yeterli ve doğru kullanılamadığı için sorun oluşmaktadır. İşte söz konusu ameliyat bu problemi ortadan kaldırmaya yöneliktir. Ancak tip 1 diyabet hastalarında insülin rezervi bulunmadığı için ameliyat ile tedavi edilmeleri mümkün değildir. Bu ameliyat pankreasın etkin duruma getirilebilmesi için uygulanmaktadır.

Diyabeti Olan Bir Hasta Ameliyat Olmalı mı?

Her diyabet hastasının mutlaka ameliyat olması gerektiğinden bahsedilemez. Ameliyat ancak; cerrahi dışındaki tüm tedavi yöntemleri denenmesine rağmen başarılı olunamayan hastalarda tercih edilir. Kişinin doku kaybı hızla ilerlemeye devam ediyor ve kontrol altına alınamıyorsa şeker ameliyatına başvurulur.

Diyabet ameliyatı kimlere yapılır? sorusunu cevaplarken bazı şartlardan bahsetmemiz gerekir. Bu ameliyatın gerçekleştirilebilmesi için hastada vücut kitle indeksi 25-35 aralığında olmalıdır. Aynı zamanda pankreası çalışmalı, insülin rezervi bulunmalıdır. Ayrıca hastada böbrek yetmezliği görülmemelidir.

Şeker hastalığının tedavisinde öncelikli yöntem ilaç kullanımıdır. İlaçların yan etkileri hastanın hayatını büyük ölçüde olumsuz etkilemeye başlarsa, hastalık ilerlerse; sinir uçlarında, böbreklerde ve görme yetisinde kayıp başlarsa işte o zaman ameliyat zorunlu hâle gelir.

Kısaca her şeker hastası ameliyata ihtiyaç duymaz, buna gerek de yoktur. Ayrıca ameliyatın tercih edileceği hastalarda çoğunlukla 18 yaş altı veya 65 yaş üzeri olmamak şeklinde bir kriter de aranır.

Şeker Hastalığına Son Veren Ameliyat

Şeker hastalığında ameliyat olmak son çaredir. Fakat hastalar operasyonun hemen ardından bu hastalıktan tamamıyla kurtulamamaktadır. Rahatsızlığın bir sorun olmaktan çıkabilmesi için, hastanın ameliyattan sonraki süreçte doktorun talimatlarını eksiksiz olarak uygulaması gerekir. Böyle yapıldığı takdirde insülin yavaş yavaş düzene girecek ve 1 yıldan sonra artık hasta ideal kilosuna ulaşacaktır.

Kişiye diyabet ameliyatı yapılabilmesi için önce insülin rezervleri kontrol edilir, birtakım tahlil ve tetkikler uygulanır.

Şeker hastalığında amaç mide hacminin kısıtlanmasıdır. Öte yandan bu ameliyatta onikiparmak bağırsağı ve ince bağırsağın başlangıç kısmı by-pass edilir. Yani gıdaların mideden ayrıldıktan sonra bu bölgelere uğraması engellenir ve yoluna direkt ince bağırsaktan devam etmesi sağlanır.

Bu sayede kan şekerini yükselten Glukagon ve benzeri hormonların salgılanmasına engel olunur.

Diyabet ameliyatı ile tedavi, gıdaların emilimini de azaltır. İnce bağırsaktan salgılanan GLP-1 hormonunu artırır. Böylelikle plazma glikozu  (kan şekeri) düşer. Beta hücreleri gelişir ve çoğalır. Doygunluk hissi artış gösterir, mide daha geç boşalır ve hasta kilo verir.

Diyabet Ameliyatı Neden Uygulanır?

Yukarıda açıklanan bilgiler özetlenecek olursa; diyabet ameliyatının temelinde, tüketilen besin miktarını azaltmak, gıdaların geçiş yollarını değiştirmek, birtakım hormonların etkinliğini artırmak; bu sayede obeziteyi ve diyabeti çözüme kavuşturmak gibi gerekçeler vardır. Bunu gerçekleştirirken hastalarda kalıcı vitamin, mineral ve protein kaybı oluşturmamak çok önemlidir.

Diyabet cerrahisi tercih edilirken midedeki ‘fundus’ adlı bölüm çıkarılır ve mide hacmi küçültülür. Bu da hastanın yediği yemek miktarını kısıtlar. Açlık hormonu olarak bilinen ‘grelin’ hormonunu baskılar ve insülin direncini kırar.

İnce bağırsak ile mide arasında oluşturulan yol, yemeklerin bir bölümünü ince bağırsağın son kısmına iletir. Yani bu metabolik cerrahi, vücutta mevcut olan insülinin gerektiği gibi kullanılabilmesini sağlar.

Hastadaki organ hasarı ileri derecedeyse, pankreas rezervleri az veya hiç yoksa, şeker hastalığı en az 10 yıldan fazladır sürüyorsa ameliyattan olumlu sonuç alma ihtimali düşüktür.

Tabii ki şeker hastalarının bazen diyabet dışı nedenlerle de ameliyata ihtiyaç duyabildiği unutulmamalıdır. Aşağıdaki rahatsızlıklar buna örnektir:

  • Kalp sorunları
  • Göz rahatsızlıkları (Gözün retina katmanında oluşan kanama [diyabetik retinopati], glokom ve katarakt [göz tansiyonu] sebebiyle gerçekleştirilen ameliyatlar)
  • Amputasyon (Bacağın kesilmesi)
  • Pankreas ve böbrek nakli
  • Dolaşım tıkanıklığı/yetersizliği nedeniyle damar tamiri

Bir önceki yazımız Anne Karnında Bebek gelişimi için ne yemeli ? okumanızı tavsiye ediyoruz.